Kontrola płacy minimalnej i warunków delegowania pracowników we Francji

Ostatnie zmiany legislacyjne we Francji wzmocniły uprawnienia Inspektorów Pracy, którzy posiadają status swoistych « żandarmów prawa pracy ». Inspektor ma prawo wejść do zakładu pracy czy na teren budowy o każdej porze dnia i nocy, przy czym, nie ma obowiązku uprzedzić pracodawcy o swojej wizycie. W praktyce delegowania do Francji najczęściej przeprowadzane sa tzw. « kontrole papierowe », w ramach których francuscy Inspektorzy Pracy żądają od reprezentanta firmy we FRANCJI bezzwłocznego przesłania im dokumentów. Zdarzają się również kontrole w siedzibach kontrahentów zagranicznych firmy delegującej, bądź na placach budów, których dane są uzyskiwane po otrzymaniu przez Inspekcje Pracy deklaracji o delegowaniu.

Czego szukają francuscy Inspektorzy Pracy ?

Najważniejsze kierunki kontroli francuskich Inspektorów Pracy dotyczą : wykrywania braku obowiązkowej notyfikacji  delegowania ; nierespektowania francuskich przepisów prawa pracy w zakresie czasu pracy, minimalnego wynagrodzenia, zapłaty godzin nadliczbowych  oraz prowadzenia na terenie Francji działalności przeważającej i zbieżnej z działalnością eksportową, przy czym francuska administracja nie stosuje tu sztywnego procentowego progu obrotów na terenie kraju przyjmującego, a opiera się raczej na serii powiązanych wskaźników (zdarzają się przypadki, gdy Inspektor powoływał się na « nadmierną ilość » deklaracji o delegowaniu ). Często też, francuska Inspekcja Pracy jest inicjatorem kontroli krzyżowej prowadzonej przez PIP w siedzibie firmy kontrolowanej na terenie Polski.

Francuska Inspekcja pracy regularnie rozszerza kontrolę z problematyki przestrzeganie warunków zatrudnienia w kraju przyjmującym, na kwestię wykonywania w nim zwyczajowej działalności gospodarczej. Problemem jest moc wiążąca zaświadczeń A 1 pracowników delegowanych, które powinny stanowić swoistą tarczę ochronną pracodawcy delegującego. Niestety, francuskie sądy często magnezja ich moc dowodową i, wbrew ustalonym zasadom orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zezwalają na pominięcie ich mocy wiążącej w przypadkach tzw. « nadużycia w delegowaniu ». W przypadku, gdy doszło do poważniejszego naruszenia przepisów, wówczas Inspektor przesyła protokole kontroli do Prokuratora, który może wszcząć postępowanie karne przeciwko takiemu pracodawcy.

Jakich dokumentów może zażądać Inspektor Pracy ?

Artykuł L8113-4 francuskiego kodeksu pracy wprowadził wymóg przekazania Inspektorowi Pracy wszystkich dokumentów, których posiadanie przez pracodawcę jest obligatoryjne w świetle przepisów kodeksu pracy.

W przypadku firm delegujących w grę wchodzą dwie grupy dokumentów: z jednej strony, dokumentacja dotycząca sytuacji pracowników delegowanych (kopie dowodów tożsamości, umowy o prace, indywidualne karty wynagrodzenia, dowód zapłaty wynagrodzenia, formularze A1, orzeczenia lekarskie, wykaz godzin pracy). Z drugiej strony,  dokumenty poświadczające fakt, że pracodawca wysyłający prowadzi faktyczną i przeważająca działalność na ternie POLSKI, typu : akt nominacji reprezentanta we FRANCJI, umowę handlowy z francuskim kontrahentem, dokument zaświadczający liczbę wykonanych umów oraz kwotę obrotu uzyskanego przez pracodawcę na terytorium państwa, gdzie znajduje się jego siedziba oraz na terytorium Francji . Należy pamiętać, że wszystkie dokumenty wymienione w powyższym przepisie należy dostarczyć Inspektorowi Pracy bez zbędnej zwłoki wraz z ich tłumaczeniami na język francuski.

Należy zwrócić uwagę na fakt, iż argumenty typu ochrona danych osobowych bądź tajemnica handlowa są nieskuteczne w ramach kontroli Inspekcji pracy. Niemożność przedstawienia wymaganych dokumentów, w ekstremalnych przypadkach, może także być traktowane jako wykroczenie karne utrudniające wykonywanie zadań kontrolnych przez Inspektora Pracy, podlegające karze roku pozbawienia wolności oraz grzywnie w wysokości 37 500 euro (art. L. 8114-1 francuskiego Kodeksu pracy).

Jaki może być wynik kontroli ?

Francuski Inspektor pracy nie ma obowiązku sporządzenia protokołu po przeprowadzonej kontroli i może się zatem zdarzyć, że po kontroli pracodawca nie otrzymuje żadnej decyzji ze strony Inspekcji Pracy. W przypadku stwierdzenia naruszenia, Inspektor nie omieszka przesłać swoich uwag i może wymierzyć karę grzywny administracyjnej. Przy ustalaniu wysokości grzywny, administracja bierze pod uwagę okoliczności i wagę naruszenia, zachowanie jego autora oraz jego zasoby i wydatki. Tytułem przykładu, nieprzekazanie obligatoryjnej deklaracji o delegowaniu pracowników, bądź też przesłanie deklaracji niekompletnej oraz brak nominacji przez pracodawcę reprezentanta we FRANCJI jest sankcjonowane karą grzywny administracyjnej w wysokości 2.000 Euro od każdego delegowanego pracownika i ulega zwiększeniu do kwoty 4.000 Euro od każdego pracownika w przypadku powtórzenia uchybienia w ciągu roku od daty powiadomienia o pierwszej grzywnie, przy czym łączna kwota grzywny nie może przekroczyć 500,000 Euro.

Ostatnia nowelizacja przepisów francuskiego kodeksu pracy przepisami ustawy EL KHOMRI (od nazwiska francuskiej Minister Pracy) z dnia 8 sierpnia 2016, nakłada na pracodawców delegujących nowe sankcje za nieprawidłowe delegowanie pracowników.

Jeśli Inspekcja Pracy stwierdzi poważne naruszenie popełnione przez pracodawcę mającego siedzibę poza granicami Francji, który deleguje pracowników w kraju, odnoszące się do odpoczynku dobowego, dotyczące odpoczynku tygodniowego, maksymalnego dziennego czasu pracy lub odnotuje całkowity lub częściowy brak zapłaty wynagrodzenia minimalnego ustawowego lub wynikającego z układu zbiorowego, stwierdzi naruszenie przez pracodawcę lub jego reprezentanta obowiązku przedłożenia dokumentów pracowniczych, bądź przesłania dokumentacji zawierającej celowo informacje nieprawdziwe, wówczas Inspektor przesyła do pracodawcy wezwanie, z którym wzywa do przywrócenia stanu zgodnego z prawem w określonym terminie (art.L.1263-3 francuskiego Kodeksu pracy).

W przypadku braku uregulowania przez pracodawcę uchybienia w wyznaczonym terminie, właściwy organ administracyjny (prefekt regionu, będący odpowiednikiem wojewody) może, po otrzymaniu raportu Inspekcji Pracy, na mocy uzasadnionej decyzji, zawiesić wykonywanie przez pracodawcę świadczenia właściwej usługi transgranicznej na okres nieprzekraczający jednego miesiąca, przy czym decyzja zostaje wycofana w momencie naprawienia naruszenia przez pracodawcę (art. L1263-4 francuskiego Kodeksu Pracy).

Ta sama sankcja zawieszenia świadczenia właściwej usługi transgranicznej przez okres nie dłuższy niż jeden miesiąc, grozi w przypadku nieotrzymania przez Inspekcję Pracy deklaracji o delegowaniu w terminie czterdziestu ośmiu godzin od rozpoczęcia delegowania pracownika (artykuł L1263-4-1 francuskiego kodeksu pracy).

Fakt nieprzestrzegania przez pracodawcę delegującego decyzji administracyjnej dot. zawieszenia wykonania usługi, podlega karze grzywny administracyjnej, wymierzanej przez prefekta regionu, na podstawie  sprawozdania inspekcji pracy i opiewającej na kwotę 10.000 Euro od pracownika delegowanego dotkniętego naruszeniem (art.L1263-6 francuskiego Kodeksu Pracy).

Czy istnieje możliwość riposty na decyzje Inspektorów Pracy ?

Każda decyzja urzędnika może zostać zaskarżona, a prawo do składania skarg na decyzje organów administracji jest utożsamiane z realizacją prawa do sądu i rzetelnego procesu sądowego. Pracodawca może odwołać się do właściwego miejscowo Sądu Administracyjnego, w terminie dwóch miesięcy od daty notyfikacji decyzji, przy czym, poza wyjątkowymi przypadkami poważnego naruszenia przepisów prawa, złożenie odwołania do Sądu administracyjnego nie zawiesza wykonania decyzji administracyjnej.

Postępowanie przed francuskimi sadami administracyjnymi nie jest objęte przymusem adwokackim, chyba, że odwołujący się zamierza wystąpić z wnioskiem o odszkodowanie za szkodę poniesiona wskutek działań administracji. Wyroki rejonowych trybunałów administracyjnych, mogą podlegać apelacji do administracyjnych sądów apelacyjnych, a najwyższą instancją, do której można się odwołać jest do francuska Rada Stanu (fr. Conseil d’État).