- Jakie są rozmiary odpowiedzialności przewoźnika ?
Co do zasady, postanowienia Konwencji Genewskiej z dnia 19 maja 1956 r., znanej jako „CMR”, przewidują ograniczenie odszkodowania w przypadku kradzieży lub zaginięcia towaru podczas przewozu. Artykuł 29 CMR pozwala jednak na odstąpienie od tej zasady, jeżeli szkoda została spowodowana umyślnie przez przewoźnika lub z winy przewoźnika, która zgodnie z prawem sądu rozpatrującego sprawę jest uważana za równoznaczną z winą umyślną.
W związku z tym przewoźnik (i jego ubezpieczyciel) musi wypłacić nadawcy towaru (i jego ubezpieczycielowi) pełne odszkodowanie, jeżeli szkoda powstała z jego niewybaczalnej winy, zgodnie z definicją zawartą w art. L. 133-8 kodeksu handlowego, do którego odnosi się art. 29 CMR: „wina niewybaczalna to wina umyślna, która oznacza świadomość prawdopodobieństwa szkody i lekkomyślne przyjęcie jej bez ważnego powodu”.
Według interpretacji tego przepisu przez francuski Sąd Kasacyjny, lekkomyślności tej nie można wywnioskować wyłącznie z samego faktu uchybienia, gdy brakuje elementu psychologicznego, czyli świadomości prawdopodobieństwa szkody i jej akceptacji bez ważnego powodu.
Innymi słowy, samo popełnienie błędu nieostrożności lub niedbalstwa ze strony przewoźnika nie jest automatycznie uznawana za winę niewybaczalną.
- Kilka przykładów oceny « winy niewybaczalnej » przez francuskie sądy
Zdaniem francuskich sędziów sam fakt uszkodzenia towaru w wyniku przejazdu pod mostem nie stanowi niewybaczalnej winy przewoźnika, jeżeli nie został on poinformowany o konieczności zorganizowania transportu nadzwyczajnego i jeżeli nie wskazano wysokości mostu, który był rażąco niski (Cass. Com., 11 kwietnia 2018 r., Nr.: 17-12975).
Sędziowie Izby Handlowej Sądu Kasacyjnego uznają iż zniszczenie przez przewoźnika powierzonego mu towaru nie może, co do zasady, zostać zakwalifikowane jako wina niewybaczalna w rozumieniu art. L. 133-8 kodeksu handlowego, zaś kwalifikacja ta zależy od okoliczności każdego indywidualnego przypadku ( Cass. Com. 24 marca 2021 r., F-P, nr 19-22.708).
W cytowanym wyroku,, nadawca powierzył transport sprzętu lotniczego przewoźnikowi, który przed przewiezieniem go do miejsca przeznaczenia przechowywał go w swoim magazynie, gdzie został uszkodzony w wyniku pożaru, po próbie włamania.
Przewoźnik odmówił nadawcy odszkodowania za poniesioną szkodę i został pozwany przez nadawcę i jego ubezpieczyciela o zapłatę. Sądy niższej instancji odrzuciły roszczenia ubezpieczyciela towaru a francuski Sąd Najwyższy, złożoną przez niego skargę kasacyjną.
Kwalifikacja niewybaczalnego winy pozostaje zatem zarezerwowana dla wyjątkowych okoliczności sprawy i podlega ścisłej kontroli interpretacyjnej Sądu Kasacyjnego.
- Co z zabezpieczenie towarów podczas stacjonowania pojazdu ?
Ponieważ kradzież towarów podczas postoju przewoźnika jest częstym zjawiskiem, francuski Sąd Najwyższy, wymaga od profesjonalistów z branży transportowej zwrócenia szczególnej uwagi na bezpieczeństwo przewożonych towarów, zwłaszcza podczas postoju w nocy.
W wyroku z dnia 21 listopada 2018, Izba Handlowa Sądu kasacyjnego przychyliła się do rozumowania sądów niższej instancji, potwierdzając, że „fakt zaparkowania naczepy załadowanej towarami znacznej wartości na noc, bez żadnego zabezpieczenia, na nienadzorowanym terenie, stanowi winę przewoźnika […]” oraz że parkowanie „na terenie, na którym nie ma żadnych zabezpieczeń blokujących” stanowi winę przewoźnika. ]” oraz że parkowanie »na noc, w odosobnionym miejscu w środku wsi, nawet jeśli jest ono regularnie zajmowane przez pojazdy firmy transportowej, bezpośrednio na drodze publicznej, bez żadnego skutecznego nadzoru, ładunku składającego się z licznych paczek, a zatem łatwego do usunięcia, w naczepie, która nie była zamknięta na kłódkę, podczas gdy przewoźnik nie mógł nie zdawać sobie sprawy z wartości ładunku, a to, w rażącej sprzeczności z otrzymanymi instrukcjami, stanowi umyślne wykroczenie i wykracza poza próg zwykłego niedbalstwa«.
Wyżej cytowane orzeczenie powinno skłaniać również nadawców towaru do przekazywania jasnych informacji odnośnie zabezpieczenia oraz wartości ładunków powierzonych przewoźnikowi.